برگی از دفتر تاریخ انقلاب
بحران رهبري
به گزارش راسخون ، در کتاب روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت الله سید علی خامنه ای نوشته جعفر شیرعلی نیا درباره دوران پایانی حیات حضرت امام رحمة الله علیه و اتفاقات پایانی رهبری ایشان نقل قول هایی ذکر شده که مرور آن ها در موقعیتی که نزدیک به زمان رحلت امام هستیم اهمیت و ارزش بالایی دارد . در ادامه به رویدادها و جریانات داخلی و خارجی آن سالها اشاره شده است که قابل توجه میباشد .
پس از سالها نگراني درباره‌ي قلب بيمار امام، در سال 1364 با تصويب قائم مقامي آيت‌الله منتظري در مجلس خبرگان تا حدودي خيال مسئولين از اتفاق ناگهاني درباره‌ي رهبري آسوده شد. اما سال 65 نگراني‌هاي جديدي بر سر اين موضوع شکل گرفت.
سکته‌ي قلبي امام
پاييز 1365 در حالي از راه رسيد که خبرهاي نگران کننده‌اي از اطرافيان و بيت آقاي منتظري رسيد. حادثه‌اي که در ابتداي اين سال رخ داده بود نگراني‌ها را بيشتر مي‌کرد. سال گذشته (1364) امام از 15 اسفند تا پايان سال 1364 ديدار مردمي نداشت و بنا بود چهارم فروردين 1365 در روز تولد امام علي (عليه السلام) در ديدار مسئولان نظام سخنراني کند. آقاي خامنه‌اي: «چند روز قبل از پايان سال که خدمت امام بوديم، چون يکي از روزهاي فروردين با ولادت يکي از ائمه (عليهم السلام) مصادف مي‌شد، من و آقاي هاشمي رفسنجاني و حاج احمد آقا اصرار کرديم که ايشان در حسينيه‌ي جماران با مردم ديداري داشته باشند. امام استنکاف کردند و قاطع گفتند حالش را ندارم.»1 ظاهراً آن‌ها مي‌گفتند که امام ششم فروردين هم ديداري مردمي داشته باشد که امام نپذيرفت. آقاي خامنه‌اي: «من در ايام نوروز به مشهد رفته بودم و آقاي هاشمي هم از جبهه ديدار داشتند.»2
ششم فروردين ناگهان قلب امام از حرکت ايستاد. تلاش پزشکان داشت بي‌نتيجه به پايان مي‌رسيد که ناگهان قلب در آخرين شوک بازگشت. احمد آقا به آقايان خامنه‌اي و هاشمي گفت که خود را به تهران برسانند. آقاي خامنه‌اي: «حاج احمد آقا... به من تلفن کردند و گفتند سريعاً به آن جا بياييد. فهميدم که براي امام مسئله رخ داده است. آناً حرکت کردم و پس از چند ساعت طي مسير، خود را به تهران رساندم، اولين نفر از مسئولان کشور بودم که شايد حدود 10 ساعت پس از بروز حادثه، بالاي سر ايشان حاضر شدم.»3
بر بالين امام
وقتي به بيمارستان رسيد: «نزديک تخت ايشان رسيدم، منقلب شدم و نتوانستم خودم را نگه دارم و گريه کردم. ايشان تلطف فرمودند و با محبت نگاه کردند. بعد چند جمله گفتند که چون کوتاه بود، به ذهنم سپردم. بيرون آمدم و آن‌ها را نوشتم.» آقاي صانعي هم در اتاق بود و براي نوشتن دقيق جمله‌هايي که امام گفته بود از او کمک گرفت؛ «ايشان انتظار و آمادگي براي بروز احتمالي حادثه را داشتند. بنابراين مهمترين حرفي که در ذهن ايشان بود. قاعدتاً مي‌بايد در آن لحظه‌ي حساس به ما مي‌گفتند. ايشان گفتند قوي باشيد. احساس ضعف نکنيد. به خدا متکي باشيد. «اشداء علي الکفار رحماء بينهم باشيد و اگر با هم بوديد هيچ کس نمي‌تواند به شما آسيبي برساند.»4
در ديدار بعدي آقاي خامنه‌اي به ياد اصرارشان براي سخنراني امام افتاد و به امام گفت: «چقدر خوب شد که آن شب اصرار ما را براي ملاقات با مردم نپذيرفتيد؛ والا اگر خبر اين ملاقات اعلام مي‌شد، مردم به زيارت شما مي‌آمدند و آن وقت شما با اين حال نمي‌توانستيد مردم را ملاقات کنيد و انعکاس آن در دنيا خوب نبود. اين کار شما، خواست خداوند و کمک الهي بود و در آن زمان تصميم بجايي گرفتيد. ايشان در پاسخ من گفتند: آن طور که من فهميدم، مثل اين که از اول انقلاب تا حالا، يک دست غيبي در همه‌ي کارها دارد ما را هدايت و پشتيباني مي‌کند.»5
اين جمله در ذهن آقاي خامنه‌اي نقش بست و بعدها بارها از آن ياد کرد.
پرونده‌ي جنجالي
پس از سالها دوباره قلب امام وضعيت نگران کننده‌اي پيدا کرده بود. مسئولان که تکليف جانشيني امام را مشخص کرده بودند تا حدودي از نگراني‌شان کم مي‌شد. اما سال 65 حوادثي داشت که دوباره نگراني‌ها را زياد کرد. آيت‌الله منتظري که در سال 1364 به جانشيني امام برگزيده شده بود شايستگي‌هاي زيادي داشت اما امام و ساير مسئولان مدت‌ها بود از اطرافيان و بيت او نگراني‌هايي داشتند.
نگراني امام بيش از بقيه بود. بارها آقاي خامنه‌اي و ديگر مسئولان را فرستاده بود تا با او براي اصلاح امور بيت و دفترش گفت و گو کنند. اين ديدارها آيت‌الله را ناراحت مي‌کرد و مي‌گفت حواسش جمع است.6
سال 1365 پيگيري‌هاي وزارت اطلاعات از پرونده‌هاي مطرح شده درباره‌ي سيد مهدي هاشمي برادر داماد آقاي منتظري، که بسيار مورد اعتماد او بود، نشان از خطرناک بودن سيد مهدي هاشمي و مجرم بودن او داشت. آيت‌الله منتظري علاوه بر اعتماد و علاقه‌ي فراوان به توانايي‌هاي سيد مهدي هاشمي در اداره‌ي مهمترين مسائل کشور اعتماد داشت. دستور امام به وزارت اطلاعات براي پيگيري پرونده، نامه‌هايي که ميان امام و آقاي منتظري رد و بدل شد و ديدارهاي حضوري وي که با تلخي‌هاي فراواني همراه بود يک سال از تصويب قائم مقامي نگذشته موضوع را به بحران پيچيده‌اي تبديل کرد.
سید مهدی هاشمی در دادگاه
دفاع از جايگاه آيت الله منتظري
خبر اختلاف به جامعه درز کرده بود. مسئولان نمي‌خواستند ذهن مردم آشفته شود. همه مسئوولان دلسوز، دنبال دفاع از جايگاه ولايت فقيه و حفظ يکي از بهترين نيروهاي انقلاب بودند. آقاي خامنه‌اي در خطبه‌هاي نماز جمعه از ويژگي‌هاي ممتاز آيت‌الله منتظري براي مردم گفت؛ «هدف آن‌ها از اين شايعه پراکني‌ها در قم و تهران تضعيف رهبري کشور و مقام ولايت فقيه و القا اين که در رهبري جامعه ما شکاف و رخنه‌اي وجود دارد و تمام رسانه‌هاي گروهي جهان بدون استثنا اين توطئه را در دامن زدند. البته نسبت به امام نمي‌توانستند اين کار را انجام دهند چرا که مي‌دانند ملت ايران نسبت به ايشان ارادت و اخلاص دارد و از اين راه به کلي مأيوسند. لکن پرداختند به مقام قائم مقام رهبري حضرت آيت‌الله العظمي منتظري که چهره‌ي محبوب و صميمي اين انقلاب و برجسته‌ترين شخصيت اين انقلاب بعد از امام هستند و خواستند شايد بتوانند به حيثيت والاي ايشان نزد مردم لطمه‌اي وارد کنند.»7
اشک در چشمان رئيس جمهور
سيد مهدي هاشمي بازداشت شد. آيت‌الله منتظري اعتصاب و ديدارهايش را لغو کرد. آقاي خامنه‌اي و مسئولان نظام از واکنش شديد آيت‌الله منتظري به بازداشت مهدي هاشمي شوکه شدند. احمد آقا از جلسه‌اي ياد مي‌کند که اشک آقاي خامنه‌اي را درآورد؛ جلسه‌اي که امام با تواضع و اصرار از آقاي منتظري مي‌خواست اعتصابش را بشکند. احمد در نامه‌اي به آقاي منتظري جريان اين جلسه را يادآوري کرد؛ «شما در جلسه‌اي در منزل اينجانب که سران سه قوه و آقاي نخست‌وزير بودند شرکت کرديد. از ابتدا معلوم بود که به شما گفته بودند که زير بار هيچ پيشنهادي نرويد تا آقا مهدي را آزاد کنند. چرا که با همه با خشونت برخورد کرديد امام در اين جلسه با تواضع بسيار از شما خواستند اعتصاب خود عليه نظام را بشکنيد. به شما گفتند آيا شما ماها را دشمن خود مي‌دانيد؟ يقيناً اين را نمي‌توانيد بگوييد. بعد با حالت بسيار صميمي و گرم فرمودند: «من از شما خواهش مي‌کنم که اين کارها را کنار بگذاريد و مشغول کار خود بشويد.» قبول نکرديد. فرمودند: «من ارادت به شما دارم، من مخلص شما هستم. از اين مريد و مخلص خود قبول بفرماييد و به کار خود مشغول شويد.» با کمال خشونت گفتيد: «لا يکلف الله نفساً الا وسعها». در اين هنگام من به دوستان نگاه کردم ديدم همگي از شرم و حيا سرهايشان را پايين انداخته‌اند و آقاي خامنه‌اي اشک در چشمانشان بود.»8 مسئولان به شدت نگران بودند. اگر در اين ميان براي امام مسئله‌اي پيش مي‌آمد سرنوشت انقلاب به کجا مي‌انجاميد؛ دغدغه‌اي که با امام هم در ميان گذاشتند.9
پی نوشت :
1- سخنرانی در مراسم بیعت فرماندهان و اعضای کمیته انقلاب اسلامی 18-03-1368
2-همان
3-آیت الله سید علی خامنه ای - سخنرانی در مراسم بیعت ائمه جمعه سراسر کشور - 12-04-1368
4- همان
5- سخنرانی در مراسم بیعت فرماندهان و اعضای کمیته انقلاب اسلامی
6- رنج نامه حاج احمد خمینی خطاب به آیت الله منتظری ص28-30
7- روزنامه اطلاعات 10-08-1365
8- رنج نامه حاج احمد خمینی خطاب به آیت الله منتظری
9- قدرت الله رحمانی - بی پرده با هاشمی رفسنجانی 1382-ص128
110
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}